06 Ağustos 2026, 18:29
|
#1 |
| | ENGELLİ BİREYLER-Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye'ye yönelik kararlarında engelliliği Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 14. maddesinde düzenlenen "ayrımcılık yasağı" kapsamında ele almaktadır. Mahkeme, devletlerin engellilere yönelik sadece negatif değil, altyapı ve mimari erişilebilirliği sağlama gibi pozitif yükümlülükleri olduğunu da kalın çizgilerle çizmektedir.Araştırmanızın literatür ve içtihat analizi bölümlerinde doğrudan atıf yapabileceğiniz iki temel emsal karar şu şekildedir:1. Çam v. Türkiye Kararı (2016) – Eğitim Hakkı ve AyrımcılıkOlayın Özeti: Görme engelli olan başvurucu Ceyda Evrim Çam, İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nın giriş sınavını birincilikle kazanmıştır. Ancak okul idaresi, kurumun fiziksel yapısının görme engelliler için uygun olmadığını ve eğitim kadrosunun yetersizliğini gerekçe göstererek başvurucunun kaydını yapmayı reddetmiştir.AİHM'in Değerlendirmesi ve Sonuç: AİHM Çam v. Türkiye Kararı uyarınca, eğitim hakkının engelli bireyler için fırsat eşitliği temelinde sunulması gerektiğini belirtmiştir. Sırf fiziksel altyapının yetersizliği öne sürülerek engelli bir bireyin eğitimden mahrum bırakılmasını, "makul düzenleme yapma yükümlülüğünün ihlali" olarak görmüş ve Türkiye'nin ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine hükmetmiştir.2. Enver Şahin v. Türkiye Kararı (2018) – Fiziksel ErişilebilirlikOlayın Özeti: Geçirdiği bir kaza sonrası tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalan üniversite öğrencisi Enver Şahin, eğitim gördüğü fakülte binasının mimari açıdan tekerlekli sandalye erişimine uygun hale getirilmesini talep etmiştir. Üniversite idaresi bu tadilatı yapmayı reddetmiş, yerel mahkemeler de idarenin bu bütçe ve tadilat kısıtlaması savunmasını haklı bulmuştur.AİHM'in Değerlendirmesi ve Sonuç: AİHM Enver Şahin v. Türkiye Kararı ile idarenin maliyet veya zaman gibi gerekçelerle engellilerin kamusal alanlara erişimini erteleyemeyeceğini vurgulamıştır. Kamusal binalarda engellilere yönelik makul uyarlamaların yapılmamasının dolaylı olarak eğitim hakkına bağlı bir ayrımcılık oluşturduğuna hükmederek Türkiye'yi tazminata mahkûm etmiştir.Araştırmanızın Kapsamı Açısından Bu Kararların Önemi:Bu iki karar, Türkiye'de 5378 sayılı Kanun ile getirilen kamusal alanların ve eğitim kurumlarının erişilebilir kılınması zorunluluğunun sadece iç hukukta değil, uluslararası yargı önünde de ne kadar katı denetlendiğini kanıtlamaktadır. SYDV idari uyuşmazlıklarında (örneğin engelli maaşı alan bir öğrencinin eğitim masrafları nedeniyle yaşadığı uyuşmazlıklarda) bu kararlar "fırsat eşitliği" başlığı altında savunma argümanı olarak sunulabilir. |
|
| |