06 Ağustos 2026, 18:22
|
#1 |
| |  Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi (CRPD) maddeleri
Türkiye'de engelli aylıklarına ilişkin idari uyuşmazlıklar ve yüksek yargı kararları, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi (CRPD) ile uyumlu olarak sosyal devlet ilkesi ve bireyin korunması ekseninde değerlendirilmektedir. Hane içi gelir tespitindeki katı uygulamalar ve bürokratik gerekçelerle aylık kesme işlemleri, CRPD'nin 5., 19. ve 28. maddelerinde düzenlenen eşitlik, bağımsız yaşam ve yeterli yaşam standardı ilkeleriyle bağdaşmayarak hakkaniyet zedeleyici olarak nitelendirilmektedir. Ulusal yargı, idareyi maddi gerçekliği araştırmaya ve engellilerin toplumsal tecritten korunmasını sağlamaya yönelik kararlarıyla uluslararası normlara uygun bir hukuki çerçeve oluşturmaktadır.
Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi (CRPD), engelliliği tıbbi bir eksiklik yerine hak temelli bir toplumsal unsur olarak tanımlayan en üst düzey uluslararası referanstır. Türkiye'nin de imzacısı olduğu bu sözleşmenin ulusal hukuka ve sosyal yardımlara getirdiği derinleşmiş boyutlar şu şekildedir:1. Sosyal Koruma ve Yeterli Yaşam Standardı (Madde 28)Temel Hakların Güvencesi: CRPD'nin 28. maddesi, devletlerin engelli bireyler ile ailelerine yeterli yiyecek, giysi, barınma ve temiz su dâhil olmak üzere uygun bir yaşam standardı sağlama yükümlülüğünü kapsar.Ek Maliyetlerin Karşılanması: Bu madde, engelliliğin getirdiği ek harcamaları (tıbbi malzeme, özel bakım) karşılayacak mali yardım programlarının geliştirilmesini zorunlu kılar. Danıştay, 2022 sayılı kanun uyarınca ödenen aylıkların miktar ve süreklilik değerlendirmesinde bu uluslararası taahhüdü göz önünde bulundurmaktadır.2. Bağımsız Yaşama ve Topluma Dahil Olma (Madde 19)Kurumsallaşmaya Karşı Evde Bakım: Sözleşmenin 19. maddesi, engelli bireylerin toplumsal hayattan tecrit edilmesini engellemek adına bağımsız yaşama hakkını güvence altına alır.Hukuki Sonucu: Türkiye'de uygulanan evde bakım yardımları, engellilerin bakım evleri yerine aile yanında kalmasını teşvik ederek bu maddeyle doğrudan örtüşür. İdarenin evde bakım aylıklarını bürokratik gerekçelerle kesmesi durumunda, idare mahkemeleri 19. maddedeki "toplumsal hayata katılımın engellenemeyeceği" ilkesine atıf yapmaktadır.3. Kanun Önünde Eşit Tanınma ve Ayrımcılık Yasağı (Madde 5 & 12)Hak Ehliyeti: Sözleşmenin 5. ve 12. maddeleri engelli bireylerin diğer vatandaşlarla eşit hak ehliyetine sahip olduğunu vurgular. SYDV'lerin gelir testi süreçlerinde hane içi gelir kriterinin katı uygulanması nedeniyle aylığın reddedilmesi durumunda, bireyin kendi özgür iradesi ve ekonomik bağımsızlığı bu maddeler ışığında "ayrımcılık" boyutuyla tartışmaya açılabilmektedir. |
|
| |
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. 
Hybrid-Şeklinde
