Bugün Kandil…
Peki Bu Geceler Eskiden Var mıydı?
Bugün takvimlerde “Kandil Gecesi” yazıyor.
Camiler aydınlatılıyor, mesajlar paylaşılıyor, dualar ediliyor.
Bu manzara hepimize tanıdık.
Ama insanın aklına şu soru geliyor:
Bu geceler İslam’ın ilk dönemlerinde var mıydı?
Tarihe Dönüp Bakalım
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), sahabe ve tâbiîn dönemine baktığımızda:
– “Kandil gecesi” adıyla özel bir kutlama yoktu
– Minarelerde kandil yakılması uygulaması yoktu
– Belli gecelere has, toplu ve zorunlu ritüeller bulunmuyordu
Bu gecelerle ilgili uygulamalar, hicrî 3.–4. yüzyıllardan sonra,
özellikle Osmanlı döneminde yaygınlaştı.
Hatta “kandil” kelimesi bile, minarelere kandil asılmasından gelir.
Yani hem isim hem uygulama olarak sonradan ortaya çıkmıştır.
Dinen Hükmü Nedir?
Burada önemli bir ayrım var:
Farz değildir.
Vacip değildir.
Özel bir sünnet ibadet şekli yoktur.
Birçok âlimin ortak yaklaşımı şudur:
“Bir gecede ibadet etmek güzeldir;
ama onu dinin şartı gibi görmek yanlıştır.”
Dua etmek güzeldir, namaz kılmak güzeldir, tövbe etmek güzeldir.
Ama bunu sadece belli gecelere hapsetmek,
“Bugün yapmazsam eksik kalırım” anlayışıyla görmek doğru bulunmaz.
‘Bid’at’ Tartışması Nereden Geliyor?
Bazı âlimler bu geceleri bid’at olarak görür.
Bazıları ise “bid’at-ı hasene”, yani sonradan ortaya çıkmış ama güzel bir uygulama olarak değerlendirir.
Asıl eleştirilen nokta şudur:
Dinin özünün belli gecelere sıkıştırılması
Yıl boyunca ihmal,
bir gecede her şeyi telafi etme düşüncesi,
İslam’ın istikrar ve süreklilik vurgusuna aykırı görülür.
Kısaca Özetlersek
– Kandil geceleri İslam’ın ilk döneminde yoktu
– Tarihsel ve kültürel olarak sonradan oluştu
– İbadet etmek güzeldir, zorunlu görmek yanlıştır
– Asıl olan samimiyet, bilinç ve sürekliliktir
Son Söz
Sadece kandil gecelerinde mi hatırlıyoruz Allah’ı,
yoksa hayatın her gününde mi?
Düşünmek serbest.
Tartışmak serbest.
Ama bilerek konuşmak her zaman daha kıymetli.